Menu Gedichten CategorieŽn

Dit geen Gedicht iets anders

Milosevic verloor iedere oorlog en verspeelde JoegoslaviŽ


Slobodan Milosevic probeerde JoegoslaviŽ te redden door SloveniŽ, KroatiŽ, BosniŽ en, niet te vergeten, Kosovo te onderwerpen aan ServiŽ. Maar zijn verdeel en heerstactieken werden hem noodlottig.


Autopsie: Milosevic stierf aan hartaanval
Slobodan Milosevic, de ex-president van ServiŽ en JoegoslaviŽ die zaterdagochtend dood in zijn Scheveningse cel werd gevonden, werd op de valreep de bekendste Joegoslavische politicus van de twintigste eeuw. Er zijn meer biografieŽn, documentaires, televisie-uren, krantenartikelen, internationale bijeenkomsten en diplomatieke beraadslagingen aan hem gewijd dan aan Tito, de communistische leider wiens heerschappij over de veelvolkerenstaat 35 jaar duurde.

Slobodan Milosevic heerste niet veel meer dan een decennium. Zijn naam zal, in tegenstelling tot die van Tito, blijvend worden geassocieerd met het uiteenvallen van JoegoslaviŽ, met oorlogen, etnische zuiveringen en genocide. De paradox is dat Milosevic zelf altijd te pas en te onpas, tot in zijn laatste optreden in de beklaagdenbank van het JoegoslaviŽ-Tribunaal, heeft verkondigd dat hij juist had geprobeerd Titoís JoegoslaviŽ te Ďreddení.

Dit was deels het discours van een cynisch politicus die als geen ander de kunst verstond feiten te verzwijgen. Maar zoals vaker bij deze man, die zijn Machiavelli kende, school er ook een beetje waarheid in. Ooit, in de late jaren tachtig, streefde Milosevic naar een door hem, vanuit ServiŽ, centralistisch geleid JoegoslaviŽ Ė een streven waarmee hij een al jaren latent Sloveens, Kroatisch en Kosovo-Albanees separatisme manifest maakte. Wat Milosevic wilde mislukte Ė zoals alles wat Milosevic zich vervolgens ten doel stelde zou mislukken.

Slobodan Milosevic domineerde een decennium lang televisieschermen over de hele wereld en zorgde ervoor dat zijn naam de geschiedenis in ging, maar was in essentie een politieke loser. De Tribunaal-verdachte die zaterdagochtend dood in zijn cel werd gevonden, was een mislukt staatsman die, bedoeld ťn onbedoeld, een spoor van verwoestingen achterliet.

Milosevicí biografen wijten de puinhopen van zijn heerschappij, meer dan aan zijn cynisme en zijn gebrek aan scrupules, aan zijn onvermogen om op de lange termijn te denken en zich in de gevoelens van zijn tegenstanders te verplaatsen. Zijn Servische biograaf Slavoljub Djukic is duidelijk: Slobodan Milosevic, in 1941 in Pozarevac geboren als zoon van een Montenegrijnse priester die zijn gezin in de steek liet en zelfmoord pleegde, was een ondermaatse, mediocre figuur.

Djukic citeert klasgenoten die geloofden dat Ďde kleine Leniní, zoals Milosevic als nijvere jonge marxist werd genoemd, niet verder zou komen dan het middenkader van de Joegoslavische communistische partij, dat hij zou eindigen als partijbons in een provinciestadje. Dat het allemaal anders liep, wijten velen aan zijn grote liefde Mirjana Markovic, die hij in 1958 ontmoette in de schoolbibliotheek. De twee trouwden snel en zouden tot Milosevicí enkele reis Den Haag in 2001 onafscheidelijk blijven.

Mirjana Markovic was de buitenechtelijke dochter van een van Titoís hoogste functionarissen. ĎSlobodan en Mirjana waren twee emotioneel gekneusde tieners die troost vonden bij elkaar, maar die later elkaars complexen versterktení, vertelde Mirjanaís halfzus Ljubica Markovic. ĎPolitieke macht werd een compensatie voor alles wat in hun leven was misgegaan.í

Dankzij Mirjanaís connecties schopte Slobodan het al snel tot secretaris van Titoís communistische jeugdbond. Hij stond daar bekend als een saaie, geduldige boekhouder, iemand die macht uitoefende door dingen op een voor hem gunstige manier te Ďprogrammerení. Een bureaucraat, een binnenvetter. Voor Ďhet grote werkí miste hij zowel de uitstraling als de visie, vond iedereen.

Milosevicí stille, gesloten voorkomen verdonkeremaande echter zijn vermogen een gelegenheid optimaal politiek te benutten Ė zonder scrupules en zonder na te denken over de consequenties. Zo slecht als Milosevic was in het denken op lange termijn, zo moeilijk bleek hij te kloppen op de korte. Hij was een beroerd strateeg, maar een uiterst bekwaam tacticus.

In april 1987 veranderde Slobodan Milosevic in ťťn klap van een grijze partijbons in een Servische volksheld toen hij het taboe op nationalistisch taalgebruik in de Joegoslavische communistische partij doorbrak door openlijk de kant te kiezen van de ServiŽrs in Kosovo. Wie de beelden van toen terugroept, ziet hoe Milosevic wordt verrast door zijn eigen succes.

Er bestaan twee bekende metaforen voor dat cruciale moment: Milosevic stak toen de lont aan van het blok dynamiet dat de veelvolkerenstaat JoegoslaviŽ al lang was. En: Milosevic wekte de tijger van het Servische nationalisme en probeerde daar vervolgens een decennium op te blijven rijden.

Wat droger kun je stellen dat Milosevic als een raspoliticus de macht greep door in te spelen op de frustraties van de ServiŽrs in het communistische JoegoslaviŽ. Milosevic maakte die frustraties even tot de zijne, maar had, eenmaal aan de macht, geen idee wat hij ermee aan moest. Hij had geen overtuiging, geen visie, geen oplossing. Hij had het nationalisme eventjes gebruikt. Geloven deed hij er niet in, net zo min als in democratie of hervormingen. Vanaf nu telde slechts het aan de macht blijven.

In de tien jaar die zouden volgen, zou Milosevic steeds weer worden overweldigd door nieuwe, voor hem onaangename situaties, maar er telkens weer op het nippertje in slagen politiek te overleven. In die tijd veranderde ServiŽ van een redelijk welvarende Joegoslavische deelrepubliek in een zwaar verpauperde mafiastaat; en Milosevic van een volksheld in een object van haat.

Milosevicí machtsgreep vormde voor SloveniŽ en KroatiŽ de aanleiding de onafhankelijkheid uit te roepen, BosniŽ volgde in 1992 hun voorbeeld. Toen Milosevic inzag dat JoegoslaviŽ dood was, ruilde hij het doel van een door hem gedomineerd JoegoslaviŽ in voor dat van een Groot-ServiŽ. Daarvoor moesten delen van KroatiŽ en BosniŽ waar veel ServiŽrs woonden bij ServiŽ worden gevoegd.

Dit Groot-ServiŽ was voor Milosevic geen heilig doel en zou snel weer worden opgegeven Ė maar niet dan nadat hij eerst met de meest smerige middelen had geprobeerd het te verwezenlijken. Zijn tegenstanders zouden deze methodes overnemen. Echter: omdat Milosevic het taboe op het gebruik ervan doorbrak en ze als eerste op grote schaal toepaste, zouden ze aan zijn naam en die van ServiŽ blijven kleven.

In KroatiŽ zette Milosevic in de tweede helft van 1991 niet alleen het Joegoslavische Volksleger (JNA) in, maar ook speciale, op zijn instigatie gevormde paramilitaire groeperingen die etnische zuiveringen uitvoerden, moordden en verkrachtten. In BosniŽ gebruikte hij deze paramilitaire groepen in 1992 opnieuw, naast een apart JNA-extract onder leiding van Ratko Mladic.

De oorlogen in KroatiŽ en BosniŽ leidden tot extreme imago-schade voor ServiŽ, internationale verontwaardiging en internationale sancties. Bovenal leverden ze niet de snelle resultaten op die Milosevic ervan had verwacht.

Vanaf 1993 manifesteerde Milosevic zich plotsklaps als vredesapostel en Ďman van het Westení. De oorlog in BosniŽ was inmiddels echter aan Milosevicí controle ontglipt, zijn tegenstanders begonnen zich te bewapenen, zijn stromannen Radovan Karadzic en Ratko Mladic betoonden zich ongeleide projectielen.

Het zou tot de herfst van 1995 duren voordat de Amerikaanse diplomaat Holbrooke er, na langdurig Ďwhisky-overlegí met Milosevic, in slaagde de oorlog te beŽindigen. Het resultaat was het vredesakkoord van Dayton.

De meeste slachtoffers in de Bosnische oorlog waren Moslims, maar er waren ook tienduizenden ServiŽrs omgekomen. Steeds meer ServiŽrs verachtten Milosevic omdat dit leed hem ongevoelig leek te laten. Terwijl de oorlogen voortduurden, leefde hij als een teruggetrokken burgerman, rustig knippend aan de rozenstruik in de tuin. Nooit bezocht hij een ziekenhuis of een Servisch vluchtelingenkamp. Waar het heggetje van zijn voortuin ophield, leken mensen voor hem pionnen en de wereld een nihilistisch universum.

De oorlog in BosniŽ was amper beŽindigd toen de Albanezen in de Servische provincie Kosovo, waar Milosevicí opmars ooit begonnen was, overgingen tot gewapend verzet. Milosevic probeerde dit de kop in te drukken, in de hoop van zijn imago van Ďlafaardí en Ďopportunistí af te komen.

Opnieuw mislukte zijn strategie: hij speelde de Kosovo-Albanezen juist in de kaart. Die hadden correct gecalculeerd dat de NAVO zou ingrijpen als er op hen werd ingehakt door iemand met een zo beroerd imago als Slobodan Milosevic.

Die NAVO-bombardementen op ServiŽ in het voorjaar van 1999 betekenden het begin van het einde voor Milosevic. Hij kwam er gebroken uit, met verergerde hartklachten en een groter drankprobleem. De man die altijd meedogenloos scherp en cynisch was geweest, begon nu zijn echtgenote Mirjana Markovic na te kwetteren, die er utopische denkbeelden uit de Tito-tijd op nahield Ė ServiŽ was het laatste vrolijke bastion van het wereldcommunisme in Europa. In werkelijkheid was ServiŽ verpauperd, gebombardeerd en met vluchtelingen overspoeld.

In oktober 2000 werd Milosevic ten langen leste in een volksopstand ten val gebracht, nadat vele eerdere pogingen door zijn verdeel- en heerstalent waren mislukt. De cynische machtsrealist leek volkomen verrast door de gebeurtenissen. Nog groter leek zijn verbijstering toen de nieuwe Servische premier, Zoran Djindjic, hem in 2001 zomaar uitleverde aan het JoegoslaviŽ-Tribunaal.

Djindjic werd op 12 maart 2003 door de Servische mafia vermoord. Speculaties op een mogelijke betrokkenheid van Mirjana Markovic bij die moord Ė om de eer van haar echtgenoot te wreken Ė zijn wijd verbreid.

Zeker is dat Markovic kort voor de moord naar Rusland uitweek en nooit meer naar ServiŽ terugkeerde. Onmiddellijk na Djindjicí dood vaardigde ServiŽ een arrestatiebevel tegen Markovic uit via Interpol. Een cruciaal gevolg daarvan was dat zij haar man niet meer kon bezoeken in zijn Scheveningse cel.

Nagenoeg alle mensen die Milosevic hebben gekend, verhalen over diens afhankelijkheid van zijn echtgenote. Gevangenisbewakers vertelden zijn biografen hoe Milosevic opbloeide als Mirjana eindelijk weer eens op bezoek kwam. De Servische media durfden er dit weekeinde wel over te speculeren: Milosevic is na Markovicí vlucht naar Rusland weggekwijnd. Hij overleefde Djindjic, de man die
de moed had hem uit te leveren, exact drie jaar.


Ingezonden door: jeroen scholte - Datum: 29-09-2010 om 20:51:41

Stemmen

Gemmideld cijfer: 0.0 Aantal stemmen: 0
Login om te kunnen stemmen!

Overig

0 reactie(s)
Stuur naar een vriend(in)